طولانى بوده است همچنين با توجه به مفاد خطبه‌هاى أول ونود ودويست ودو وهفتاد نهج البلاغة اين سخن تأييد شده كه حاكى از مرحله به مرحله بودن وزمان بسيار طولانى آن است . در قرآن كريم آيات فراوانى هست كه به طولانى بودن مراحل خلقت در دوره‌هاى مختلف آن إشارات روشنى دارد كه به خواست خداوند ذيلا به تحقيق آن مىپردازيم . مىدانيم كه كلمهء جلاله « ربّ » از اسمهاى أعظم ومختص به نام پروردگار علىّ واعلا واز اسماى حسناى خداوند است . ونيز آگاهيم كه هر اسم معنا وبطني دارد ويكى از معاني واژهء « ربّ » مربّى ، پرورش‌دهنده ، تربيت تدريجي وبه عمل آورنده است كه در فارسي آن را به نام پروردگار مىخوانيم . اكنون ريشهء واژهء « ربّ » را با استفاده از گفتار مفسرين بزرگوار بررسى مىكنيم : 1 - در أقرب الموارد آمده است : « الصبى ربّا . ربّاه حتى أدرك » يعنى بچه را تربيت كرد وپرورش داد تا به رشد رسيد . واطلاق آن بر فاعل يعنى مربى به طور استعاره است . 2 - « راغب » گويد : ربّ در أصل به معنى تربيت است وبر فاعل به گونه استعاره گفته مىشود . وبطور مطلق فقط بر خداوند اطلاق مىگردد . 3 - طبرسى در مجمع البيان در تفسير « رَبِّ الْعالَمِينَ » در سورهء مباركهء حمد ، آن را مالك ، رئيس ، مربى ، صاحب ، وپرورش‌دهنده معنا فرموده وسپس اين حديث را هم از معصوم عليه السّلام نقل نموده است : « وَما رَبُّ الْعالَمِينَ ؟ قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ » « 1 » از امام عليه السّلام سؤال شد : معناى رب العالمين ( كه روزى ده بار در نمازهاى واجب مىخوانيم ) چيست ؟ امام عليه السّلام فرمود : يعنى پرورندهء همهء آسمانها وزمين وعالميان : 4 - قاموس قرآن مىگويد : رب به معنى مربّى از اسماى حسنى ومخصوص مقام ربوبيت خداوند است . ومقصود از رب العالمين پرورش دادن وتربيت كردن تمام موجودات است .

--> ( 1 ) سورهء شعرا ، آيهء 26 .